Bir pompanın maliyeti dendiğinde aklınıza ilk ne geliyor?

Muhtemelen ilk yatırım bedeli. Oysa bu, hikayenin sadece başlangıcı. Endüstriyel pompalar söz konusu olduğunda, en büyük maliyet kalemi ilk yatırım değil, pompanın tüm ömrü boyunca tükettiği enerjidir.

Şaşırtıcı ama gerçek:Bir pompanın TCO’sunun tam %85’i enerji maliyetlerinden oluşur. Bu, doğru pompa seçimi ve işletim stratejilerinin, uzun vadede ne kadar büyük bir fark yaratabileceğinin kanıtıdır.

Enerji verimliliğini artırmak ve gizli maliyetlerden kurtulmak için bu iki altın kurala odaklanmalıyız. Gelin bunlara birlikte bakalım…

Tüm pompalar, belirli bir görev noktası (debi ve basınç kombinasyonu) etrafında en iyi performansı gösterecek şekilde tasarlanır. Bu noktaya, pompanın en yüksek verimle çalıştığı nokta olan “BEP” (Best Efficiency Point) denir.

BEP külahı, pompa karakteristik eğrisinde verimin zirve yaptığı BEP noktası etrafında tanımlanan ve genellikle ±10–15% debi aralığını kapsayan hidrolik olarak kararlı ve yüksek verimli çalışma bölgesidir.

Pompanın BEP’e uzak bölgelerde çalışması enerji kaybına, hidrolik dengesizliğe ve ciddi arızalara yol açar.

BEP külahı dışında kalan bölgeler, pompanın hidrolik dengesinin bozulduğu;

• Yüksek sıcaklık
• Kavitasyon,
• Titreşim ve Sesli çalışma
• Geri sirkülasyon
• Salmastra ve rulman ömrü azalımı

gibi arızaların ve enerji kayıplarının arttığı verimsiz çalışma alanlarıdır.

Bu nedenle hangi açıdan bakılırsa bakılsın, pompanın işletme noktasının BEP’e mümkün olduğunca yakın olması, hem ekipmanın ömrü hem ürün kalitesi hem de proses güvenliği açısından en uygun seçenektir.

Debi kontrolü için kullanılan geleneksel yöntemlerden biri olan kısılma vanaları, ne yazık ki ciddi birer enerji israfına neden olur. Beraber, belirlen bir görev için kısılma vanası ve VFD kullanımı inceleyelim.

İlk olarak bu göreve göre pompamızı seçtik ve daha düşük debiye ihtiyacımız olduğu anlarda alternatiflerimizi beraber inceleyelim.

VFD kullanılmayan bir senaryo için bir pompanın debisini kısmanın tek yolu basıncı arttırmaktır.

Bunun yolu pompanın basma hattın üzerinde bir noktaya yerleştirilmiş “Kısılma Vanası” ile akış kesit alanını daraltarak pompanın kafa basıncını arttırmak ve pompanın kendi eğrisi üzerinde istenilen debiye gelene kadar kısmaktan geçer.

VFD kullanılan bir senaryoda ise VFD üzerinden frekansı değiştirmek aynı görevi yapacaktır.

• 50TPH ➡️ 40TPH olduğu takdirde;
• 50Hz ➡️ 40Hz

Hat basınç kaybı aynı şartlar için 5 bar ➡️ 3,3 bar (Bu kısılma vanasında mümkün değildir; pompa kendi eğrisi üzerinde hareket eder)

• 10,8kW ➡️ 4,9kW

İnanılmaz bir enerji tasarrufu.

İki farklı görev düşünelim (örn. uzun süreli ve düşük debili üretim ve kısa süreli fakat yüksek debili CIP yıkaması)

• Görev 1: 70.000 L/h – 5bar
• Görev 2: 45.000 L/h – 2bar

Böyle bir uygulama için;

• Aynı pompa ile yapabilir miyiz?
• Nasıl bir pompa seçmeliyiz?

Peki, pompa seçerken…

1. Büyük kapasiteye göre mi seçmeliyiz?
2. Yoksa küçük kapasiteye göre mi?

• Görev 1: 70.000 L/h – 5bar
• Sonuç: VFD:50 Hz / Güç Tüketimi 13,85 kW

• Görev 2: 45.000 L/h – 2bar
• Sonuç: VFD:32 Hz / Güç Tüketimi 3,64 kW

• Görev 1: 70.000 L/h – 5bar
• Sonuç: VFD:60 Hz / Güç Tüketimi 13,62 kW

• Görev 2: 45.000 L/h – 2bar
• Sonuç: VFD:38 Hz / Güç Tüketimi 3,50 kW

Santrifüj pompa sistemlerinde TCO’yu düşürmek ve operasyonel verimliliği artırmak için atılacak adımlar oldukça nettir:

• İşletmenizin gerekliliklerini analiz ederek, BEP’e en yakın pompa modelini seçin.
• Debi kontrolü için kısıtlama vanaları yerine VFD’leri tercih edin.

Unutmayın, teknoloji ve doğru mühendislik yaklaşımı, işletme maliyetlerinizi optimize etmenin en etkili yoludur. En ucuz pompa, en az enerji harcayan ve en verimli çalışan pompadır.

Peki, siz işletmenizde bu enerji maliyetlerini düşürmek için hangi adımları atıyorsunuz?